global banners

Đong đếm từ hạt mưa- chắt chiu từng giọt nước!

Thứ tư - 18/03/2020 21:24
Ngày Khí tượng thế giới năm nay (23/3) sắp diễn ra, đúng vào thời điểm Đồng bằng Sông Cửu long của Việt Nam rơi vào hạn mặn kỷ lục. Hơn ai hết, chính người nông dân ở vùng đất Chín rồng, đang hiểu thấu những tác động khốc liệt của Biến đổi khí hậu đến sản xuất nông nghiệp. Do vậy, “Khí hậu và nước” là chủ đề sát thực nhất mà thế giới đã lựa chọn trong năm nay, cùng tiêu ngữ: “Đong đếm từng hạt mưa- chắt chiu từng giọt nước”.

Khí tượng thủy văn là thông tin đầu vào cho nhiều ngành kinh tế
 
Nước và Khí hậu là các vấn đề thời đại, có liên kết mật thiết với nhau và phải có những hành động thống nhất, kết nối mới có thể giải quyết được những thách thức toàn cầu. Chắt chiu từng giọt nước cho thấy nước rất quý, nước rất quan trọng trong cuộc sống. Tuy nhiên, dưới tác động của biến đổi khí hậu và phát triển kinh tế xã hội, nước đang ngày càng thiếu. Vấn đề an ninh tài nguyên nước sẽ là vấn đề toàn cầu, đặc biệt ở Việt Nam. Việc thu thập và chia sẻ dữ liệu nước là cơ sở cho các hoạt động giám sát và dự báo thủy văn, cũng như các dịch vụ cảnh báo sớm về lũ lụt và hạn hán là vấn đề vô cùng cần thiết mà Ngành Khí tượng thủy văn (KTTV) Việt Nam cũng như thế giới đang làm. Tại Việt Nam, thông tin KTTV hiện được xem là thông tin đầu vào phục vụ cho quy hoạch phát triển các khu dân cư, các vùng kinh tế ven biển và thiết thực đối với các ngành kinh tế xã hội.
 
q
Nhân viên Phòng Dự báo thời tiết (Trung tâm Khí tượng Thủy văn Quốc gia) tổng hợp số liệu, theo dõi diễn biến bão. Ảnh: Trọng Đạt/TTX

Bên cạnh đó, hệ thống trang thiết bị hiện đại và công nghệ mới bước đầu được Nhà nước đầu tư, cho đến thời điểm này Tổng cục KTTV, đã đưa vào sử dụng một hệ thống 10 trạm ra đa, 6 trạm thám không vô tuyến, 18 trạm phát hiện giông sét trong mạng lưới định vị sét toàn cầu. Hệ thống quan trắc đã được đầu tư xây dựng mới và duy trì hiệu quả quan trắc kết hợp truyền thống, hiện đại và tự động với 1458 trạm/điểm quan trắc KTTV bao gồm các trạm quan trắc khí tượng, thủy văn (bao gồm cả trạm nông nghiệp, bức xạ, trạm thủ công, tự động); trạm đo mưa tự động và trạm quan trắc hải văn.

Tổng cục KTTV cũng duy trì, phát triển và hiện đại hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu KTTV như các hệ thống truyền tin chuyên ngành, hệ thống tính toán và lưu trữ quản lý dữ liệu quan trắc, hệ thống thu thập, tích hợp và chia sẻ dữ liệu đã được đầu tư phát triển nhằm cung cấp kịp thời, số liệu thời gian thực phục vụ cho công tác dự báo và truyền tin phục vụ cộng đồng xã hội.

Đây là cơ sở quan trọng để nâng cao độ chính xác, độ tin cậy trong các bản tin dự báo, cảnh báo thiên tai, nhất là trong vấn đề dự báo, cảnh báo bão, mưa lớn, lũ lụt vốn là những loại hình thời tiết rất nguy hiểm, tác động và gây thiệt hại trên diện rộng về cơ bản đáp ứng được những yêu cầu của công tác phòng chống thiên tai, góp phần giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai gây ra.

Để sẵn sàng phục vụ cho các nhu cầu kinh tế xã hội, ngành KTTV đang xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung cho các lĩnh vực phòng chống thiên tai và tạo đà phát triển hướng tới biến thông tin KTTV thành nguồn tài nguyên số, phục vụ phát triển kt-xh góp phần thiết thực trong việc đảm bảo quốc phòng an ninh và bảo vệ chủ quyền.
 
Cái khó không bó được cái khôn

Khó khăn hiện nay mà ngành Khí tượng đang gặp phải là mạng lưới quan trắc KTTV còn thưa, việc đầu tư phát triển mạng lưới trạm quan trắc KTTV còn thiếu nguồn lực, chưa đa dạng được nguồn vốn đầu tư.
 
3
Ngành KTTV chú trọng tăng cường mật độ trạm quan trắc bề mặt và tự động (Ảnh: baochinhphu.vn)

Theo đánh giá mới nhất, mạng lưới trạm KTTV hiện có 1458 trạm/điểm so với Quy hoạch 90 của Chính phủ chỉ là 5.515 trạm, mới đáp ứng được khoảng 27%. Như vậy, hệ thống trạm quan trắc KTTV hiện còn rất thưa, một trạm khí tượng chỉ có thể quan trắc được những gì xảy ra xung quanh bầu trời bán kính 10 – 20 km trong khi ở nhiều nơi, các trạm này cách nhau từ 50 – 100 km. Dọc theo bờ biển nước ta mới chỉ có 30 trạm khí tượng bề mặt, ngoài biển khơi mật độ trạm cũng quá thưa, cả khu vực biển Đông chỉ có khoảng 10 trạm khí tượng trên các đảo. Thiết bị đo phục vụ cho quan trắc chủ yếu vẫn là thủ công, thiết bị quan trắc tự động chưa được trang bị nhiều, do đó chưa đáp ứng yêu cầu của công tác dự báo đòi hỏi ngày càng cao và chính xác hơn.

Bên cạnh đó, nguồn kinh phí đầu tư cho mạng lưới quan trắc KTTV còn hạn chế chưa đáp ứng được yêu cầu; hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, tiêu chuẩn, quy chuẩn, quy định, quy trình kỹ thuật và các văn bản hướng dẫn về quan trắc KTTV còn thiếu…

Để khắc phục những khó khăn, tồn tại nêu trên, Tổng cục KTTV tiếp tục đẩy mạnh công tác quản lý hoạt động quan trắc, khai thác mạng lưới trạm và giám sát biến đổi khí hậu theo quy định của Luật KTTV. Hoàn thiện hệ thống quy phạm pháp luật, tiêu chuẩn, quy chuẩn, quy định, quy trình kỹ thuật và các văn bản hướng dẫn về quan trắc KTTV. Tăng cường công tác quản lý hoạt động quan trắc, bảo đảm việc quan trắc phải chính xác, liên tục, thống nhất, kết quả quan trắc liên kết được trong phạm vi quốc gia và với quốc tế. Đa dạng hóa các nguồn vốn đầu tư cho hoạt động KTTV; khuyến khích tổ chức, cá nhân tham gia các hoạt động quan trắc, dự báo, cảnh báo, nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ, khai thác, sử dụng thông tin, dữ liệu khí tượng thủy văn…
 
Việt Nam ở đâu trong ngành KTTV thế giới?

Công tác dự báo thời tiết luôn là công việc hết sức khó khăn và phức tạp, đặc biệt trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang diễn ra một cách hiện hữu với tính chất “dị thường hơn, cực đoan hơn” cả về tần suất lẫn cường độ. Dự báo những gì sẽ xảy ra trong tương lai là rất khó và không bao giờ đạt được độ chính xác tuyệt đối. Việt Nam được biết đến là một đất nước có rất nhiều bão, lũ hàng năm. Nhận thức được tầm quan trọng của công tác KTTV trong phòng chống và giảm nhẹ thiên tai, Ngành KTTV đã được định hướng phát triển theo hướng hiện đại hóa với quan điểm “Phát triển ngành Khí tượng Thủy văn đồng bộ theo hướng hiện đại hoá; lấy việc đầu tư cho khoa học, công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực làm giải pháp chủ yếu để phát triển trên cơ sở kế thừa và phát huy tối đa nguồn lực hiện có”.
 
2
GS.TS. Trần Hồng Thái - Tổng cục trưởng Tổng cục Khí tượng Thủy văn được bầu làm làm Phó Chủ tịch Hiệp hội khí tượng khu vực II Châu Á (RA II). Ảnh: Báo Thanh niên

Chính vì vậy, nếu cho rằng chỉ cần đầu tư trang thiết bị, công nghệ hiện đại sẽ có thể vươn tầm quốc tế là chưa đầy đủ. Do vậy, song hành với đầu tư trang thiết bị, công nghệ hiện đại, cần đào tạo phát triển nguồn nguồn nhân lực của Ngành đủ năng lực, kinh nghiệm vận hành trang thiết bị, công nghệ mới, nhất là năng lực phân tích, xử lý cơ sở dữ liệu từ các mô hình, công nghệ hiện có của Ngành và các mô hình, công nghệ tiên tiến trên thế giới phục vụ cảnh báo, dự báo các hiện tượng thời tiết, thủy văn nguy hiểm như bão, lũ …Tuy nhiên, bên cạnh đó, Tổng cục cần có công tác chuẩn bị cho cả việc tăng cường năng lực cho nguồn nhân lực thực hiện các hoạt động hợp tác nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao công nghệ, hợp tác quốc tế song phương và đa phương. Tăng cường tiếp cận và trau dồi kinh nghiệm tham gia các hoạt động hợp tác, chủ động, tích cực tham gia với các vai trò khác nhau (chủ trì, tư vấn, hỗ trợ…) trong khuôn khổ song phương và đa phương.

Ngành KTTV đang cố gắng hết mức, nhằm hạn chế những tác động không mong muốn do nước gây ra nhằm phát huy vai trò tích cực của nước trong đời sống xã hội. Để thực hiện tốt những định hướng trên Ngành KTTV mong muốn luôn nhận được sự chia sẻ và tham gia tích cực chủ động của các cấp chính quyền và nhân dân, cùng đề xuất và thực hiện những biện pháp cộng động truyền thống, kết hợp với trang thiết bị hiện đại, nhằm giảm thiểu rủi ro thiên tai giống như tình trạng thâm nhập mặn, hiện đang diễn ra gay gắt tại Đồng Bằng Sông Cửu Long.

Trung tâm Truyền thông TNMT

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

global banners
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây